DRAAG
Wat maakt krachtige buurten?
Een lerende aanpak met gemeente, alliantie en bewoners
in Amsterdam Nieuw-West.
DRAAG is een expositie over buurten in Nieuw-West. Over wie er wonen en werken: bewoners, ondernemers, ambtenaren en vrijwilligers. De expositie gaat over wat buurten draagkrachtig maakt. Plekken waar je fijn woont, samen met anderen. Maar wat is draagkracht precies? Heb je dat zelf of doe je het samen? Met je buren, of met hulp van de gemeente, de woningcorporatie of andere instanties?
Drie teams gingen deze vragen met creativiteit te lijf. We onderzochten samen hoe het anders en beter kan. We zijn vier maanden aan het werk geweest met bewoners, ambtenaren, mensen van woningcorporaties en sociale instellingen. En met kunstenaars en ontwerpers, om met nieuwe ogen naar onszelf, naar elkaar en naar de stad te kijken. De verhalen, beelden en ideeën delen we in de reizende expositie DRAAG.
Lerende aanpak draagkrachtige buurten
De expositie was de uitkomst van een lerende ontwerpaanpak. Het initiatief kwam vanuit het Nationaal Programma Samen Nieuw-West. In dit programma zijn verschillende partners verenigd, waaronder gemeente, corporaties en welzijn-, zorg- en opvang organisaties en buurtinitiatieven. Vanuit een alliantie werken zij voor de lange termijn samen aan verschillende maatschappelijke opgaven, waaronder het versterken van de draagkracht van buurten. Maar wat betekent draagkracht en hoe kunnen bewoners en alliantiepartners samenwerken? Dit vormde de brede vraagstelling voor de korte ontwerpaanpak met een verkennend karakter.
Achter de term ‘draagkracht’ gaat het vraagstuk rond wat ook wel ‘kwetsbare’ personen of groepen wordt genoemd. En het idee dat een buurt of wijk op een gegeven moment aan een grens komt qua wat deze kan opvangen en huisvesten met het oog op leefbaarheid en veiligheid. Gemeente Amsterdam en partners in de alliantie willen graag samen leren, over wat draagkracht is, en vooral wat het betekent voor bewoners. Ook willen ze reflecteren op, en nieuw perspectief ontwikkelen op hoe hier als alliantiepartners mee om te gaan. Jaap Warmenhoven en Marjolein Vermeulen begeleidde het ontwerptraject gebaseerd op de collectieve leeromgeving van De Nacht Club Academie en de hotspotaanpak in Amsterdam Nieuw-West. We werkten in dit traject met drie teams. Een praktijkteam dat samen met social designer Sjo Schütt het Delflandplein als gebied verkende en een praktijkteam dat met sociaal kunstenaar Yuri Veerman inzoomde op zes woonblokken in Geuzenveld. Het derde team bestond uit professionals en een bewoner die op systeemniveau werken. Zij onderzochten in het traject met social designer Jaap Warmenhoven de waarden en taal die op politiek-strategisch en beleidsniveau belangrijk is om te vernieuwen.
De opbouw van het ontwerptraject: Tijdens academiedagen leren de 3 teams samen. Tussen academiedagen experimenteren teams afzonderlijk in de praktijk met interventies. We eindigden het traject met een expositie om inzichten breed te delen.
Waarom een expositie?
We maakten de expo DRAAG om samen van te leren. Want dat werkt beter dan een rapport of een gewone presentatie. Vooral omdat dit onderwerp zo onaf is. De boodschap van de expo is niet: zo en zo zit het met draagkracht in Nieuw-West. De expo is een uitnodiging om samen te blijven werken aan de stad. Dat kan groot zijn, maar ook klein: stel je voor dat nu, terwijl jij dit leest, op de straat iemand struikelt en niet meer op kan staan. Of twee kinderen heel erg ruzie krijgen. Gaat jou dat dan aan, of niet? Doe je iets of laat je dat aan een ander over?
In de expo toonde we 6 werken:
Eerlijke boodschappen
Wat zeggen mensen over hun omgeving als ze eerlijk durven te zijn?
Bekijk werk
Zijn we te zien?
Andere beelden leiden tot andere gesprekken en nieuwe relaties. Posters gemaakt door bewoners van de vijf Nolensblokken maakte veel los.
Bekijk werk
Op de troon
Wie maakt een plein mooi? Wie maakt een plein (on)veilig? Wie zit wie in de weg en wie gaan juist goed samen?
Bekijk werk
En waar woon jij dan?
In de film “En waar woon jij dan?” ontmoet je mensen die zich professioneel bezighouden met draagkracht.
Bekijk werk
Wat leeft er in de Nolensblokken
Wat hebben bewoners nodig om te kunnen groeien en aarden in de buurt?
Bekijk werk
Zichtbaar maken wat vaak
verborgen blijft
Inzichten en opbrengsten van exposeren in twee buurten
De expo reisde naar twee buurten waar bewoners, ambtenaren, ondernemers, wetenschappers en creatieve makers samen kwamen. Tijdens de expo werd niets verbloemd. Niet de rommel. Niet de frustratie. Niet de onderlinge steun.
““Je wordt meer mens met elkaar.
Niet ondanks, maar dankzij de kwetsbaarheid.”
— Sumadi, bewoner en alliantiepartner
“Ik liep jarenlang een grote bocht om mensen met ‘gedoe’ heen. Dit traject was een eyeopener. Je moet dat gesprek juist wél aangaan.”
— gebiedsmakelaar Femke, gemeente Amsterdam
En wat komt hierna?
De makers en deelnemers aan dit traject willen niet dat de samenwerking rond het thema draagkracht stopt na deze maanden van onderzoek. Ze willen dat overheid, instellingen en bewoners blijvend samenwerken aan betere leefomstandigheden. Het woord draagkracht herinnert ons eraan dat het leven niet altijd vanzelf leuk is. Dat we daar zelf voor zorgen, soms alleen en vaak samen. Omdat draagkracht iets van mensen zelf is, kun je het niet zomaar regelen met beleid. Dus hebben we iets te leren. Samen: de gemeente, woningcorporaties, bewoners, ondernemers, welzijn- en zorginstellingen. Iedereen die een plek heeft in de buurt.
Vanuit de lerende aanpak richten we ons op de kansen voor concreet handelingsperspectief. De volgende uitgangspunten kunnen richtinggevend worden voor de veranderbeweging van bewoners, professionals en organisaties, gericht op versterking van draagkracht van Nieuw-West:
Draagkracht is een emergente kwaliteit die mensen samen ontwikkelen door er vorm aan te geven (“vrij om”). Het wegnemen van belemmeringen (“vrij van”) staat hier ten dienst van.
Draagkracht als eigenschap van een ecosysteem: een complexe omgeving met vele onderlinge afhankelijkheden waarbinnen we zoeken naar een dynamisch evenwicht.
Zichtbaarheid, openhartigheid en eerlijkheid als basiswaarden. Nieuw-West durft zich te laten zien, zo mooi en lelijk als ze is. Van daaruit bepalen bewoners en professionals samen de richting.
Openhartige en nabije mensen zorgen voor interpersoonlijk vertrouwen, juist op die plekken en momenten dat dit nodig is. Aanspreekbare en flexibele systemen zorgen voor institutioneel vertrouwen.
Wil je samenwerken met De Nacht Club of meer informatie?
Neem contact met ons op.
COLOFON
Team Nolensblokken: Bouchra Moutawakil (Geuzennest), Fouad Soubati (Stadsdeel NW), Laura van den Berg en Evelien Konings (EigenWijks) met kunstenaar Yuri Veerman
Team Delflandplein: Miriam Roer (De Alliantie), Femke Timmer (Stadsdeel NW), Jip Verbruggen (Lieven de Key), Kristiaan Mulder (Combiwel), Ahmed Afkerin (Stadsdeel NW), Danillo Jansen (stadsdeelcommissie), Ayse Nur (Lola Lieven) met social designer Sjo Schütt en sparringpartner Marjolein Vermeulen
Systeemteam: Sumadi Bambang Oetomo (bewoner en Samen NW), Jowini Hooplot (Stadsdeel NW), Joeri Snel (HVO Querido), Age Niels Holstein (gemeente Amsterdam), Marloes van der Meulen (Samen NW), Ronald Ruis (Stadsdeel NW) met social designer Jaap Warmenhoven
Traject en expo ontwerp en begeleiding: social designers Jaap Warmenhoven en Marjolein Vermeulen
Projectondersteuning: Nohaila M’rani Alaoui (gemeente Amsterdam)
Communicatie Samen Nieuw-West: Leila de Jager (Samen NW)
Met dank aan Fatima Zohra, Lola Lieven, New Wave Hub, Abdel Moula, Louise de Rooij (Stadgenoot), Cathelijn Groot (Dienst Wonen), Linda Slingerland.
Expo bouw: Victor Engbers
Expo fotografie: Andrei Tchernikov en Bob Sapulette