Toekomstraam
Urban Futures Studio x De Nacht Club
Grote opgaven vragen om verandering, maar die verandering is moeilijk voorstelbaar. Vaak zijn we gevangen in beperkte beelden, gedachten en praktijken. Het Toekomstraam geeft ruimte om verbindingen te leggen tussen verschillende mogelijke toekomsten en versies van het verleden, van ‘da’s logisch’ tot ‘kan nooit!’.
Wat gebeurt er op het moment dat jij jezelf, of iemand jou, vertelt dat een idee voor de toekomst niet realistisch is of onwaarschijnlijk? Bijvoorbeeld het geheel uitfaseren van fossiele brandstoffen. Of dat de overheid een totaal andere structuur en nieuwsgierige cultuur krijgt? Misschien betekent het dat je geen tijd verliest aan luchtfietserij. Maar het betekent ook dat andere, ‘realistische’ maar vaak niet aantrekkelijke toekomstbeelden dominant zijn en blijven. Het toekomstraam helpt om denken op te rekken.
Het Toekomstraam is gebaseerd op de ‘futures prism’, ontwikkeld door de Urban Futures Studio van de Universiteit Utrecht, en is ontworpen door De Nacht Club i.s.m. Victor Engbers. Het verbindt verledens, hedens en toekomsten. Het laat ons zien dat we vanuit het heden de keuze hebben ons een veelheid aan toekomsten voor te stellen, van waarschijnlijk in het midden tot steeds onwaarschijnlijker en uiteindelijk ‘preposterous!’ aan de randen. En dat we ook een rijk verleden hebben met in het midden de bekende verhalen, en naar de randen toe verhalen waar lang niet iedereen het over eens is, of die stil zijn en zelden verteld worden.
Verbeeldingskracht en toekomstgeletterheid
Wij experimenteren sinds 2025 met het toekomstraam door het te gebruiken om andere toekomsten, andere verledens en andere hedens voor te stellen. We oefenen met het verlaten van de ‘lijn der verwachting’ die door het hart van het toekomstraam loopt. Dit experiment begon in Studio Speculaas, een toekomststudio voor GOVLAB010 (gemeente Rotterdam en Erasmus Universiteit) waar we toekomsten rond weerbaarheid en representatie verkenden. Samen met Urban Futures Studio ontwikkelden we het raam en de werkwijze verder.
We gaven workshops rond de opgave van de woningcrisis tijdens Dutch Design Week 25 in de expo Bouw aan Morgen. Met partijen uit de bouw en infra rekten we toekomstbeelden rond schaarste op in het werkatelier ‘Meer met minder’ van TU Delft en Erasmus Universiteit. Met het Interprovinciaal overleg (IPO) verkenden verschillende provincies hun veranderende rol met het Toekomstraam. Met de KB nationale bibliotheek en partners zochten we naar stille verhalen.
Het Toekomstraam nodigt uit tot verbeeldingskracht tussen verschillende partijen. We hebben diverse werkvormen uitgeprobeerd met kleine groepen en een keer groots met 70 personen. Onze jongste deelnemer was 12 jaar en haar bijdrage maakte ons enthousiast. Diversiteit aan ervaringen versterkt het oprekken.
Het Toekomstraam op DDW25, Mixed Classroom Universiteit Utrecht, gemeente Rotterdam, KB nationale bibliotheek
Stretching Futures
Naast het interactieve toekomstraam experimenteren we met een uitvoering waarin deelnemers in een opstelling met hun lichamen verledens en toekomsten rekken. Spanningen die ontstaan zijn letterlijk voelbaar.
Wil je samenwerken aan een toekomstverkenning
rond een opgave?
Neem contact met ons op
Colofon:
De Nacht Club Jaap Warmenhoven en Marjolein Vermeulen i.s.m Victor Engbers
Urban Futures Studio Maarten Hajer, Jesse Hoffman, Abe Hendriks
Uitvoering Victor Engbers