Een introductie in werken met frictie en dappere ruimte in publieke ontwerppraktijken

---

De problemen die op ons af komen zijn groot en veel. Goeie kans dat we er met empathie, goede ideeën en stevige implementatie alleen niet komen. Dat we, in de woorden van veranderkundige Hans Vermaak, ‘negatieve vermogens’ moeten ontwikkelen. Dat werken aan de vraagstukken van deze tijd – klimaat, sociale ongelijkheid, polarisatie – ook betekent werken met frictie, ongemak en grote emoties. We zijn gewend frictie liever te vermijden, maar ons onderzoek onder ontwerpers en publieke professionals toonde aan dat frictie tussen mensen, culturen en systemen kansen biedt om te leren en te veranderen. Als we bereid zijn het aan te gaan, en daar is dapperheid voor nodig. En als we bereid zijn frictie de tijd te geven, en dat vraagt dappere ruimte.

Fotograaf: Julian Smink

Deze workshop is bedoeld om in de context van een publieke ontwerppraktijk deze dappere ruimte te openen en in te stappen met een groep van tot 12 personen tegelijk. We luisteren naar ontwerpers en ambtenaren uit de publieke praktijk en verkennen samen hoe braaf en dapper we zijn. 

Eerste uur: BRAAF

Braafheid en dapperheid zijn niet elkaars tegenpolen. Ze gaan soms samen. Braafheid richt onze aandacht op wat goed is in onze samenwerkingen, wat we nodig hebben en welke regels we graag volgen. Het eerste uur van de workshop kijken we met waardering naar onze braafheid, beginnend bij onze kindertijd. Wat leverde braafheid ons vroeger op? En nu, in de context van ons werk voor deze ontwerppraktijk?

Tweede uur: BRAVE
Dapperheid gebeurt vaak in het moment. Omdat iemand voelt dat iets gezegd of gedaan moet worden. Soms hadden we dapper willen zijn maar deden het toch (net) niet. Veel potentiële frictie blijft stil. Dat kan positieve vooruitgang in de weg zitten. Het kan zelfs gevaarlijk zijn, als wat er echt toe doet daardoor niet op tafel komt. In het tweede uur verkennen we de dapperheid in onszelf en de dapperheid die we verwachten nodig te hebben in deze ontwerppraktijk. Welke frictie kan ontstaan, moet zelfs ontstaan? En hoe kunnen we waarderend kijken naar deze frictie?

Derde uur: BLIJF
Fractie, een breuk, kan in een moment plaatsvinden. Frictie kan niet zonder tijd. De positieve effecten van frictie kunnen dus ook niet optreden zonder de factor tijd. Maar de neiging om na een moment van stress en ongemak alles snel weer gezellig te maken is vaak groot. In het derde uur oefenen we ons in een nieuwe kwaliteit: blijverschap. De kwaliteit van blijven bij de bende. We stellen ons voor hoe frictie in de komende periode kan optreden, en wat er voor nodig is om te blijven bij wat moeilijk is.

Sfeer en setting van de workshop zijn afhankelijk van locatie en in overleg.

Sfeerbeelden van workshop voor PONT waar we met een groep van 60 ontwerpers en ambtenaren in gesprek gingen over schurende waarden in het creatieve en publieke domein. Wij gaven meerdere workshops om met deze club te ontdekken hoe je zelf dapperder kunt zijn in je werk om daar waar het schuurt ruimte te maken.

Optie: ervaringsdiner

De workshop kan ook in de vorm van een diner aangeboden worden. Tijdens het diner onderga je samen een totaalervaring waarin het eten en hoe het opgediend en gegeten wordt, samenvalt met de ervaring van dappere ruimte. Je ondergaat gezamenlijk een prettig ongemakkelijke ervaring die je bij zal blijven. Na dit diner weet je: dit kunnen we eigenlijk prima verdragen met elkaar. Een ervaring om op terug te vallen wanneer je verder in het proces frictie zult tegenkomen of juist frictie durft te laten ontstaan in plaats van deze glad te strijken. Bekijk hier een voorbeeld van een brave diner.

Fotograaf: Andrei Tchernikov

Zie je mogelijkheden voor deze workshop?

Neem contact met ons op